Bebek Gelişimi: 10. Ay 4. Hafta

10. Ay 4. Hafta · 10. ay
Bebeğiniz yaklaşık 10 aylık ve kendine özgü bir birey olarak ortaya çıkıyor. Bu hafta bebeğinizin diğer çocuklarla ilişkisini, yan yana oyunu ve ona sevgiyle sınır koymanın ilk adımlarını ele alıyoruz.
Bu dönemde bebeğinizde neler oluyor?
Bu yaşlarda bebekler diğer çocuklara, özellikle başka bebeklere büyük ilgi duyar. Onları uzun uzun izler, dokunmaya çalışır, yanlarında oynamaktan keyif alır. Ancak bu oyun henüz "birlikte" oynamak değildir: iki bebek yan yana otururken her biri kendi oyuncağıyla meşgul olur. Paralel oyun denen bu evre, paylaşmayı ve sırayla oynamayı öğrenmenin ilk basamağıdır. Bebeğiniz bu sırada diğer çocukları izleyerek yeni oyun fikirleri edinir ve insanlarla ilişki kurmanın temellerini atar.
Bu yaştaki bebeklerden paylaşmayı, sıra beklemeyi ya da başkasının duygusunu anlamayı beklemek için henüz erken. Bir başka bebeğin elindeki oyuncağı çekip alması ya da saçını çekmesi kötü niyetten değil, merak ve dürtüyle hareket etmesinden kaynaklanır.
Sınırlar: Bebeğiniz artık basit sözcükleri ve "hayır"ı anlıyor, ama bunu hatırlayıp uygulayacak beceriye henüz sahip değil. Bugün söylediğiniz bir şeyi yarın unutabilir; ya da dikkatle size bakarak yasak olan şeye yeniden uzanabilir. Bu bir meydan okuma değil, dünyanın nasıl işlediğini anlama çabasıdır: "Bunu yaparsam ne olur?" Doğru ile yanlışı, güvenli ile tehlikeliyi öğrenmek yıllar süren bir süreçtir; bu dönemde sizin göreviniz onu korumak ve sabırla yol göstermektir.
Bu yaşın diğer becerileri arasında tutunarak dolaşma, kıstırarak tutma, el sallama ve işaret etme sayılabilir. Her bebek kendi hızında gelişir; sosyal ilgi de bebekten bebeğe farklıdır.
Bebeğinizle neler yapabilirsiniz?
- Başka bebeklerle bir araya gelin: Akraba ya da komşu çocuklarıyla kısa, sakin oyun buluşmaları hem bebeğiniz hem de sizin için iyi bir sosyalleşme fırsatıdır.
- Yeterince oyuncak bulundurun: Oyun buluşmalarında benzer oyuncaklardan birkaç tane olması çekişmeleri azaltır.
- Nazik dokunmayı gösterin: Kediyi ya da başka bir bebeği çektiğinde elini nazikçe uzaklaştırın, göz hizasına inip "Hayır, bu acıtır" deyin, sonra elini alıp yavaşça okşamayı gösterin.
- "Hayır"ı az ve yerinde kullanın: Tehlikeli durumlar için saklayın; diğer zamanlarda dikkatini başka yöne çekin.
- Ne yapabileceğini söyleyin: "Masaya vurma" yerine "Davula vurabilirsin" gibi seçenekler sunun.
Beslenme, uyku ve bakım
Anne sütüne devam ederken bebeğiniz gün içinde birkaç öğün ek gıda alır. Sınırlar sofrada da başlar: tatlı ve şekerli yiyecekleri vermemek cimrilik değil, sağlığı için alınmış bir karardır. Bu yaşta yemeklere tuz ve şeker eklemeyin; bal 1 yaştan önce hiç verilmez. Bütün üzüm, kuruyemiş ve sert parçalar gibi boğulma riski taşıyan yiyeceklerden kaçının.
Oyun buluşmaları heyecan verici olsa da yorucu olabilir. Gündüz uykularını ve gece rutinini korumak bebeğinizin daha dengeli olmasını sağlar. Bebeğinizi sırt üstü, sert ve düz bir yatakta, yastık, yorgan ve oyuncak olmadan yatırın; aynı odada ama ayrı yatakta uyumanız önerilir.
D vitamini ve demir desteğini doktorunuzun ya da aile hekiminizin önerdiği şekilde sürdürün; aşılarını Sağlık Bakanlığı aşı takvimine göre yaptırın. Başka bir evde oyun buluşması yaptığınızda ortamı bebeğinizin gözüyle kontrol edin: büyük çocukların küçük parçalı oyuncakları, açık prizler, merdivenler ve ulaşılabilir ilaçlar ya da temizlik malzemeleri risk oluşturabilir. Evcil hayvanlarla oynarken bebeğinizi asla yalnız bırakmayın.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
- Nefes almakta zorlanıyorsa, beslenmeyi reddediyorsa ya da sıvı kaybı belirtileri varsa.
- Ateşle birlikte aşırı uykulu ya da uyandırılması zor ise.
- Bir hayvan tarafından ısırılır ya da tırmalanırsa doktorunuza başvurun.
- Bu yaşlarda insanlara ilgi göstermiyorsa, göz teması kurmuyorsa, adına tepki vermiyorsa ya da işaret etme, el sallama gibi jestler hiç yoksa çocuk doktorunuzla konuşun.
- Daha önce kazandığı becerileri kaybediyorsa çocuk doktorunuzla konuşun.
Sık sorulan sorular
Bebeğim diğer bebeklerle oynamıyor, sadece yanlarında oturuyor. Bu normal mi?
Evet, tamamen normaldir. Bu yaştaki bebekler birlikte değil yan yana oynar. Diğer çocukları izlemesi ve onların yanında kendi oyununu sürdürmesi bile önemli bir sosyal deneyimdir. Birlikte oyun ilerleyen yıllarda yavaş yavaş gelişir.
10 aylık bebeğe ceza vermek gerekir mi?
Hayır. Bu yaştaki bebekler ceza ile kural arasında bağ kuramaz. Fiziksel ceza ve bağırmak hiçbir yaşta önerilmez. Ortamı güvenli hale getirmek, dikkatini başka yöne çekmek ve sakin ama kararlı sözlerle yol göstermek en etkili yöntemlerdir.
Başka bir bebeğin oyuncağını alırsa ne yapmalıyım?
Sakince oyuncağı sahibine geri verin ve bebeğinize başka bir oyuncak sunun. "Bu onun, bu da senin" gibi basit cümleler kullanın. Paylaşmayı anlaması için henüz erken, ama bu sözleri duymak ileride işine yarayacaktır.
Bu yazı Dünya Sağlık Örgütü (WHO), T.C. Sağlık Bakanlığı ve Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) genel önerileri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
10. Ay 4. Hafta · 10. ay


