Bebek Gelişimi: 10. Ay 2. Hafta

10. Ay 2. Hafta · 10. ay
Bebeğiniz yaklaşık 10 aylık ve parmakları her geçen gün daha becerikli hale geliyor. Bu hafta bebeğinizin kıstırarak tutma becerisini, kendi kendine yemeye nasıl yansıdığını ve emekleyip tutunarak dolaşan bir bebekle güvenliği nasıl sağlayabileceğinizi konuşuyoruz.
Bu dönemde bebeğinizde neler oluyor?
Bu yaşlarda birçok bebek, küçük bir nesneyi başparmağı ile işaret parmağının ucunu birleştirerek alabilir. Kıstırarak tutma denen bu beceri, ince motor gelişimde önemli bir adımdır. Önceleri bütün eliyle tırmıklar gibi aldığı şeyleri artık parmak uçlarıyla, bileğini bir yere dayamadan seçip alabilir. Halıdaki küçük bir kırıntıyı bulup almak onun için büyük bir başarıdır.
Bu becerinin bir de öbür yüzü var: bebekler bu yaşta hâlâ her şeyi ağızlarına götürerek tanırlar. Parmaklarının becerisi arttıkça yerdeki küçük nesneler, düğmeler, boncuklar ve yiyecek parçaları ağzına daha kolay ulaşır. Bu yüzden evde küçük parçalara karşı dikkatli olmak her zamankinden önemli.
Hareket tarafında da gelişmeler sürüyor. Çoğu bebek bu yaşlarda elleri ve dizleri üzerinde emekler; bazıları ise emeklemeyi atlayıp popo üstü kayarak ya da doğrudan tutunarak ilerler. Birçok bebek eşyalara tutunarak ayağa kalkar, mobilyaların kenarı boyunca yan yan yürür ve birkaç saniye desteksiz durmayı dener. Emekleyerek merdivenlere tırmanmaya çalışabilir. İlk bağımsız adımlar çoğu bebekte 9–15 ay arasında, bazılarında biraz daha sonra gelir.
İletişimde ise işaret etme, el sallama ve hece tekrarları sürer; bebeğiniz basit kelimeleri anlamaya devam eder. Her bebek kendi hızında gelişir; bir bebeğin erken yürümesi, diğerinin geç yürümesi çoğunlukla normal farklılıklardır.
Bebeğinizle neler yapabilirsiniz?
- Elle yenen yiyecekler sunun: Yumuşak pişmiş sebze parçaları, olgun meyve dilimleri ya da yumuşak peynir parçaları parmaklarını çalıştırmak için idealdir.
- Kutudan çıkarma oyunu: Ağzı geniş bir kaba büyük parçalar koyun, tek tek çıkarmasını izleyin.
- Sayfa çevirme: Kalın sayfalı kitaplar, parmaklarını kullanarak sayfa çevirmeyi denemesi için iyi bir fırsattır.
- Güvenli bir dolaşma alanı yaratın: Sağlam bir koltuk ya da sehpanın etrafını boşaltın; tutunarak dolaşmasına izin verin.
- Ellerinden tutup yürüyün: İsterse iki elinden tutarak birkaç adım attırabilirsiniz; zorlamayın, onun isteğini takip edin.
- Yalın ayak bırakın: Ev içinde çıplak ayakla durmak dengesini ve ayak kaslarını geliştirir.
Beslenme, uyku ve bakım
Anne sütüne devam ederken bebeğinizin kendi kendine yemesine fırsat verin. Etrafın biraz kirlenmesi bu sürecin doğal bir parçasıdır. Yiyecekleri yumuşak ve küçük parçalar halinde verin; yemek sırasında bebeğiniz dik oturmalı ve hep gözünüzün önünde olmalı. Boğulma riski taşıyan yiyecekleri bu haliyle vermeyin: bütün üzüm ve kiraz domates (uzunlamasına dörde bölünmeli), çiğ havuç ya da elma gibi sert parçalar, bütün kuruyemişler, patlamış mısır ve sert şekerler. Yemeklere tuz ve şeker eklemeyin; bal 1 yaştan önce hiç verilmez.
Bebeğinizi sırt üstü, sert ve düz bir yatakta, yastık, yorgan ve oyuncak olmadan yatırın; aynı odada ama ayrı yatakta uyumanız önerilir. Ayağa kalkmayı yeni öğrenen bebekler bazen yatakta kalkıp nasıl ineceğini bilemez; gündüz oturmayı birlikte çalışmak yardımcı olabilir. Beşik yatağını en alçak konuma indirin.
D vitamini ve demir desteğini doktorunuzun ya da aile hekiminizin önerdiği şekilde sürdürün; aşılarını Sağlık Bakanlığı aşı takvimine göre yaptırın. Yerleri düzenli olarak bebeğinizin göz hizasından kontrol edin; düğme pil, bozuk para, boncuk ve küçük oyuncak parçalarını kaldırın. Merdivenlerin başına ve sonuna kapı takın, prizleri kapatın. Yürüteç önerilmez; düşme ve yaralanma riskini artırır, yürümeyi de hızlandırmaz.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
- Bir şey yuttuktan sonra öksürüyor, nefes almakta zorlanıyor ya da sesi çıkmıyorsa hemen acil yardım çağırın. Düğme pil ya da mıknatıs yuttuğundan şüpheleniyorsanız belirti olmasa da acile başvurun.
- Beslenmeyi reddediyorsa ya da sıvı kaybı belirtileri varsa.
- Ateşle birlikte aşırı uykulu ya da uyandırılması zor ise.
- Bu yaşlarda desteksiz oturamıyorsa, hiç ağırlık vermiyor ya da tutunarak ayağa kalkmaya hiç çalışmıyorsa çocuk doktorunuzla konuşun.
- Vücudunun bir tarafını belirgin şekilde daha az kullanıyorsa ya da kazandığı becerileri kaybediyorsa çocuk doktorunuzla konuşun.
Sık sorulan sorular
Bebeğim hiç emeklemedi, bu sorun mu?
Her bebek emeklemez. Bazıları popo üstü kayar, bazıları karnı üstünde sürünür, bazıları da doğrudan tutunarak kalkıp yürümeye geçer. Bebeğiniz bir şekilde hareket ediyor, oturabiliyor ve iki tarafını eşit kullanıyorsa bu genellikle normaldir. Aklınıza takılan bir şey varsa çocuk doktorunuzla konuşun.
Bebeğim ağzına küçük bir şey aldığında ne yapmalıyım?
Sakin olun ve parmağınızla körlemesine ağzını taramayın; bu, nesneyi daha da içeri itebilir. Nesneyi görüyorsanız ve kolayca alabiliyorsanız çıkarın. Bebeğiniz öksürüyorsa öksürmesine izin verin. Nefes alamıyorsa hemen acil yardım çağırın. Bebeklerde ilk yardım kursuna katılmak, bu anlara hazırlıklı olmanızı sağlar.
Ne zaman kendi başına yürür?
Çoğu bebek ilk adımlarını 9–15 ay arasında atar; bazı sağlıklı bebekler ise biraz daha geç yürür. Tutunarak dolaşmak, yürümeye hazırlığın önemli bir aşamasıdır.
Bu yazı Dünya Sağlık Örgütü (WHO), T.C. Sağlık Bakanlığı ve Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) genel önerileri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
10. Ay 2. Hafta · 10. ay


