Bebeklerde Korku ve İrkilme: Korkan Bebeğe Nasıl Güven Verilir?

3 dakikalık okumaSon güncelleme: İlk yayın:

Mor daire içinde pembe kalp çizimi ve “Korkan bebeğe güven vermek” yazısı

Bebeğiniz ani bir seste kollarını iki yana açıp ağlamaya başlıyor, yabancı birini görünce yüzünü size gömüyor ya da gece uykusundan çığlıkla uyanıyor olabilir. “Bebeğim korktu mu?” sorusu pek çok ailenin aklına gelir. Bebeklikteki korku tepkilerinin büyük çoğunluğu gelişimin olağan bir parçasıdır ve yaşla birlikte değişir. Bu yazıda bebeklerin neden korktuğunu, hangi tepkilerin yaşına uygun olduğunu ve ona nasıl güven verebileceğinizi bulacaksınız.

Bebekler neden korkar?

Yenidoğan bir bebek dünyayı yeni tanır; yüksek sesler, parlak ışıklar, ani hareketler ve düşme hissi onun için yabancıdır. Bebeklerin korku sandığımız tepkilerinin bir kısmı aslında doğuştan gelen reflekslerdir. Aylar geçtikçe bebeğiniz insanları ve ortamları ayırt etmeye başlar; bu da yeni bir tür korkuyu, yani tanımadığı kişilerden ve sizden ayrılmaktan çekinmeyi beraberinde getirir. Bu tepkiler, bebeğinizin size bağlandığını ve çevresini anlamaya başladığını gösterir.

Yaşa göre sık görülen korku tepkileri

İlk aylar: İrkilme (Moro) refleksi

Ani bir ses ya da başının birden geriye düşmesi gibi durumlarda bebeğiniz kollarını ve bacaklarını iki yana açar, sonra kendine doğru toplar ve çoğu zaman ağlar. Buna irkilme ya da Moro refleksi denir. Sağlıklı yenidoğanlarda görülür ve genellikle 4–6. aylar arasında kaybolur. Uykuda da ortaya çıkabilir ve bebeğinizi uyandırabilir.

6–8. aylardan sonra: Yabancı kaygısı

Daha önce herkesin kucağına giden bebeğiniz bir anda tanımadığı kişileri görünce ağlamaya başlayabilir. Yabancı kaygısı çoğu bebekte 6–9. aylar arasında başlar ve bebeğin tanıdık yüzleri artık iyi ayırt ettiğini gösterir.

8–18. aylar: Ayrılık kaygısı

Siz odadan çıktığınızda ağlaması, uyurken sizi araması ya da kreşte vedalaşırken zorlanması bu döneme özgüdür. Bebeğiniz henüz göremediği şeylerin var olmaya devam ettiğini tam kavrayamaz; geri döneceğinizi deneyerek öğrenir.

2 yaş ve sonrası: Karanlık, hayvanlar ve kabuslar

Hayal gücü geliştikçe karanlık, büyük hayvanlar, gürültülü makineler ya da kostümlü kişiler korkutucu gelebilir. Bu yaşta kötü rüyalar ve gece uyanmaları da sıklaşabilir.

Korkan bebeği sakinleştirmek için neler yapabilirsiniz?

  • Yakın durun ve sakin kalın. Bebeğinizi kucağınıza alın, yumuşak bir sesle konuşun. Sizin sakinliğiniz ona güvende olduğunu anlatır.
  • Kundak ve sarılma ilk aylarda işe yarayabilir. İrkilme refleksi uykuyu bölüyorsa kalçaları serbest bırakan gevşek bir kundak deneyebilirsiniz. Bebeğiniz dönmeye başladığında kundağı bırakın ve onu her zaman sırt üstü yatırın.
  • Yeni kişilerle tanışmayı acele ettirmeyin. Misafirlerden bebeğinizi hemen kucağa almak yerine önce sizin kucağınızdayken onunla konuşmalarını isteyin.
  • Kısa vedalar yapın. Çıkarken gizlice kaybolmak yerine kısa ve neşeli bir veda edin; döndüğünüzde de bunu belirtin. Ce-e oyunu ayrılıp geri gelmeyi eğlenceli biçimde öğretir.
  • Düzenli bir uyku rutini kurun. Banyo, kitap ve ninni gibi her gece aynı sırayla yapılan adımlar bebeğinize güven verir. Hafif bir beyaz gürültü ani sesleri yumuşatabilir.
  • Korkusunu küçümsemeyin. Büyük çocuklarda “Korkacak bir şey yok” demek yerine “Bu ses seni korkuttu, ben yanındayım” gibi duygusunu adlandıran cümleler kurun.
  • Korkutarak uslandırmayın. “Seni öcüye veririm” gibi sözler kaygıyı artırır ve güven duygusunu zedeler.

Geleneksel uygulamalar hakkında

“Bebek korktu” denildiğinde bazı ailelerde geleneksel uygulamalara başvurulur. Bebeğin yakınında kızgın kurşun, sıcak su ya da ateşle yapılan uygulamalar yanık ve yaralanma riski taşır; bu nedenle güvenli değildir. Bebeğinizin huzursuzluğu sürüyorsa nedenini anlamak için çocuk doktorunuza danışmanız en doğru yoldur.

Ne zaman doktora başvurmalısınız?

  • İrkilme benzeri hareketler 6. aydan sonra da sık sık sürüyorsa ya da vücudun yalnızca bir tarafında görülüyorsa,
  • Bebeğiniz kasılıyor, gözleri bir noktaya takılıyor, morarıyor ya da bu sırada size tepki vermiyorsa (bu durumda beklemeden 112'yi arayın),
  • Uzun süre teselli edilemeyen, alışılmadık tizlikte bir ağlaması varsa ya da ateş, kusma ve beslenmeyi reddetme gibi belirtiler eşlik ediyorsa,
  • Önceden yapabildiği şeyleri yapmayı bıraktıysa, göz teması kurmuyor ya da adıyla seslenildiğinde dönüp bakmıyorsa,
  • Korkuları ve kaygısı günlük yaşamını, uykusunu ve oyununu belirgin biçimde etkiliyorsa.

Sık sorulan sorular

Bebeğim uykusunda irkilip uyanıyor, bu normal mi?

Evet, ilk aylarda uykuda irkilmek çok yaygındır. Bebeklerin uykusu yetişkinlere göre daha hafiftir ve irkilme refleksi uykuda da çalışır. Bu irkilmeler genellikle 4–6. aylar arasında azalır.

Bebeğim neden birden yabancılardan korkmaya başladı?

6–9. aylar arasında başlayan yabancı kaygısı, bebeğinizin tanıdık yüzleri artık tanıdığını gösteren olağan bir gelişim adımıdır. Zamanla ve yeni kişilerle yavaş tanıştıkça azalır.

Korkan bebeğe ne iyi gelir?

En çok sizin yakınlığınız ve sakin sesiniz işe yarar. Kucağa almak, ten tene temas, yumuşak bir ninni ve öngörülebilir bir günlük düzen bebeğinizin kendini güvende hissetmesine yardım eder.

Bu yazı Dünya Sağlık Örgütü (WHO), T.C. Sağlık Bakanlığı ve Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) genel önerileri dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Çerez tercihleri

Tercihinizi istediğiniz zaman sayfanın altındaki “Çerez tercihleri” bağlantısından değiştirebilirsiniz.

ZorunluSitenin güvenli çalışması, araçlara girdiğiniz bilgilerin yalnızca sizin cihazınızda saklanması ve bu tercihin hatırlanması için gereklidir.
Her zaman açık
Çerez ve gizlilik politikası