Bebek Gelişimi: 9. Ay 3. Hafta

9. Ay 3. Hafta · 9. ay
Bebeğiniz yaklaşık 9 aylık ve doğduğundan beri duyduğu sayısız sözcük artık meyvesini vermeye başlıyor. Bu hafta bebeğinizin dili nasıl kavradığını ve özellikle "hayır" sözcüğünü anlamaya başladığı bu dönemde ona nasıl yaklaşabileceğinizi ele alıyoruz.
Bu dönemde bebeğinizde neler oluyor?
Bu yaşlarda bebeğiniz kendi söyleyebildiğinden çok daha fazlasını anlar. Adını tanır, "anne", "baba", "mama" gibi sık duyduğu kelimelere tepki verir. Ancak anlamı hâlâ büyük ölçüde sesinizin tonundan, yüz ifadenizden ve el hareketlerinizden çıkarır. Neşeli bir sesle söylenen "Aferin!" ile sert bir tonla söylenen "Hayır!" arasındaki farkı, kelimelerin anlamını tam bilmese de hisseder.
Bebeğinizin çıkardığı sesler de değişiyor. Çoğu bebek bu dönemde "ba-ba-ba", "da-da" gibi hece tekrarları yapar, sesini yükseltip alçaltarak sanki bir cümle kuruyormuş gibi konuşur. Bebeğiniz size bir şey anlattığını düşünür; bu yüzden ona cevap vermeniz, karşılıklı konuşmanın temelini atar. Bazı bebekler ilk anlamlı sözcüğünü bu aylarda, birçoğu ise 1 yaş civarında ya da biraz sonra söyler.
"Hayır" sözcüğü: Bebeğiniz bu kelimeyi anlamaya başlıyor, ancak bu ona uyacağı anlamına gelmiyor. Dürtülerini kontrol etmeyi sağlayan beyin bölgeleri yıllar içinde olgunlaşır. Ona dokunmamasını söylediğiniz bir şeye birkaç saniye sonra yeniden uzanması inat değil, merak ve gelişim sürecinin bir parçasıdır.
Bu yaşın diğer becerileri arasında desteksiz oturma, emekleme ya da tutunarak ayağa kalkma, küçük nesneleri parmak uçlarıyla almaya çalışma ve tanıdık kişilerle yabancıları ayırt etme sayılabilir. Her bebek kendi hızında gelişir; konuşma becerileri özellikle bebekten bebeğe büyük farklılık gösterir.
Bebeğinizle neler yapabilirsiniz?
- Gün boyu anlatın: Yemek hazırlarken, giydirirken ya da yürüyüşteyken ne yaptığınızı basit cümlelerle anlatın: "Şimdi çorabını giyiyoruz."
- Sesine cevap verin: Bebeğiniz "ba-ba" dediğinde gülümseyip cevap verin, sonra susup sırayı ona bırakın. Bu karşılıklı "sohbet" konuşmanın provasıdır.
- Övgüyü açık söyleyin: "Oyuncağını kutuya koydun, aferin sana!" gibi, neyi beğendiğinizi belirten cümleler kurun.
- Kitaplara bakın: Resimli kitaplardaki nesneleri gösterip adlarını söyleyin. Hayvan seslerini taklit etmek çoğu bebeğin ilgisini çeker.
- Şarkı ve tekerleme söyleyin: El hareketli şarkılar, sözcüklerle hareketleri eşleştirmesine yardımcı olur.
- Ekranı değil sizi dinlesin: 18 aydan önce görüntülü görüşmeler dışında ekran önerilmez; dil gelişimi için en etkili yol yüz yüze konuşmadır.
Beslenme, uyku ve bakım
Anne sütüne devam ederken günde birkaç öğün ek gıda vermeyi sürdürün. Yemek zamanları da birer konuşma fırsatıdır: "Bu havuç, turuncu ve yumuşak" gibi cümlelerle tatları ve renkleri adlandırın. Yemeklere tuz ve şeker eklemeyin, bal 1 yaştan önce hiç verilmez. Yeni dişler çıkıyorsa yumuşak bir fırçayla dişlerini temizlemeye başlayabilirsiniz.
Bebeğinizi sırt üstü, sert ve düz bir yatakta, yastık, yorgan ve oyuncak olmadan uyutun. Aynı odada ama ayrı yatakta uyumanız önerilir. Uyku öncesi sakin bir ninni ya da kısa bir kitap okuma, hem rutini güçlendirir hem dil gelişimini destekler.
D vitamini ve demir desteği için doktorunuzun ya da aile hekiminizin önerdiği şekilde ilerleyin; aşılarını Sağlık Bakanlığı aşı takvimine göre yaptırın.
"Hayır"ı güvenlik için saklayın. Sık kullanılan bir kelime etkisini kaybeder. Bu yüzden asıl yükü ev düzenine verin: prizleri kapatın, merdivenlere kapı koyun, sıcak içecekleri ve kabloları erişemeyeceği yere kaldırın, küçük parçaları ortadan toplayın. Böylece gün boyu "hayır" demek zorunda kalmazsınız.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
- Nefes almakta zorlanıyorsa, beslenmeyi reddediyorsa ya da sıvı kaybı belirtileri (az ıslak bez, kuru ağız, gözyaşsız ağlama) varsa.
- Ateşle birlikte aşırı uykulu ya da uyandırılması zor ise.
- Seslere ya da adına hiç tepki vermiyorsa; işitmesinin kontrol edilmesi için çocuk doktorunuzla konuşun.
- Bu yaşlarda hiç hece tekrarı yapmıyor, sesler çıkarmıyorsa ya da desteksiz hiç oturamıyorsa çocuk doktorunuzla konuşun.
- Önceden çıkardığı sesleri ya da kazandığı becerileri kaybediyorsa çocuk doktorunuzla konuşun.
Sık sorulan sorular
9 aylık bebek "hayır"ı anlar mı?
Çoğu bebek bu yaşlarda "hayır"ın tonunu ve anlamını sezmeye başlar ve bir anlığına durabilir. Ancak kendini durdurma becerisi henüz gelişmediği için kuralı hatırlayıp uygulaması beklenmez. En etkili yol, "hayır" dedikten sonra onu nazikçe o bölgeden uzaklaştırmak ve ilgisini başka bir şeye yöneltmektir.
Bebeğim hâlâ hiç kelime söylemiyor, endişelenmeli miyim?
9 aylık bir bebeğin anlamlı kelime söylememesi oldukça yaygındır. Bu yaşta önemli olan seslere tepki vermesi, hece tekrarları yapması ve sizinle sesler aracılığıyla "konuşmaya" çalışmasıdır. Bu belirtiler yoksa ya da içinize kurt düştüyse çocuk doktorunuzla konuşun.
Bebek diliyle mi konuşmalıyım?
Sıcak, ezgili bir sesle konuşmak bebeklerin ilgisini çeker ve faydalıdır. Ancak kelimelerin doğru hallerini kullanın; örneğin "mama" yerine yeri geldikçe "yemek" de deyin. Böylece bebeğiniz doğru sözcükleri duyarak öğrenir.
Bu yazı Dünya Sağlık Örgütü (WHO), T.C. Sağlık Bakanlığı ve Amerikan Pediatri Akademisi'nin (AAP) genel önerileri dikkate alınarak hazırlanmıştır.
9. Ay 3. Hafta · 9. ay


